ยาผง (powders)

ยาผง หมายถึง..
    ยาเตรียมที่เป็นของแข็ง ผสมในลักษณะผงแห้ง มีอนุภาคขนาดเล็ก ใช้ได้ทั้งภายใน เช่น ยาลดกรด เกลือแร่ อาหารเสริม และใช้ได้ทั้งภายนอก เช่น ยาสีฟันผง

แบ่งได้เป็น 6 ชนิด

1. Bulk powders (ยาผงปริมาณมาก)
- จะประกอบด้วยตัวยาสำคัญที่มีฤทธิ์ไม่แรง หรือ มีปริมาณการใช้ยาต่อครั้งสูง จึงไม่สามารถทำในรูปแบบอื่นเช่นทำเป็นยาเม็ดได้
- แบ่งตามวิธีการใช้ได้ 2 แบบ คือ

   1.1) ใช้ในรูปผงแห้งเลย ไม่ต้องผสมน้ำก่อน เช่น ยาสีฟันวิเศษนิยม

   1.2) ต้องละลายน้ำก่อนใช้ เช่นพวกอาหารเสริม ต้องเอาไปผสมเครื่องดื่มก่อนรับประทาน

2. Devided powders (ยาผงแบ่งบรรจุซอง)

- เป็นยาผงที่แบ่งบรรจุลงซองตามขนาดการใช้เลย เช่น เกลือแร่

3. Dusting powders ( ยาผงโรยแผล/ดูดซับความชื้น)

- เป็นยาใช้ภายนอก มีวัตถุประสงค์การใช้เพื่อรักษาหรือป้องกันโรค 

- แบ่งเป็น 2 ชนิด

  3.1) Medicated dusting powders 

  ใช้กับแผลถลอกเท่านั้น ห้ามใช้กับแผลเปิด เพราะอาจไม่ได้เตรียมแบบไร้เชื้อ

  3.2) Sterile dusting powders

  ผ่านกระบวนการทำไร้เชื้อโดยการใช้ความร้อนแห้งแล้ว สามารถใช้โรยแผลต่างๆได้

  จะบรรจุซองแบบใช้ครั้งเดียวหรือไม่เกิน 30 g เพราะจะได้เปิดใช้แล้วทิ้งเลย

4. Dry powder inhalers 
- เป็นยาผงสำหรับใช้สูดเข้าทางเดินหายใจเพื่อนำส่งยาไปสู่ปอด 
- ผู้ป่วยจะต้องออกแรงสูดเอง เพราะไม่มีการใช้สารขับดัน

5. Powder for injections
- เป็นยาผงสำหรับฉีด เช่นยาปฏิชีวนะบางตัวที่ไม่คงตัวในน้ำ จึงต้องเตรียมในรูปยาผง

6. Powder for oral suspensions
- เป็นยาผงผสมน้ำ แล้วอยู่ในรูป suspensions

ข้อดีของยาผง และแกรนูล

1. เหมาะกับยาที่ไม่คงตัวในรูปแบบของเหลว

2. เหมาะกับยาที่มีขนาดการใช้ต่อครั้งสูงมาก 

3. เหมาะกับผู้ป่วยที่มีปัญหาในการกลืน

4. ยาดูดซึมได้เร็วกว่ายาเม็ดและแคปซูล

ข้อเสียของยาผง และแกรนูล

1. ไม่เหมาะกับตัวยาที่มีฤทธิ์แรง (ยกเว้นพวก powder for injections)

2. ไม่สะดวกในการพกพา โดยเฉพาะยาผงที่ไม่ได้แบ่งบรรจุตามขนาดการใช้

moisturizer เภสัชกรรม

moisturizer 

- หมายถึงสารที่ทำให้เกิดความชุ่มชื้นแก่ผิวหนัง ทำให้ผิวหนังอ่อนนุ่มและมีความยืดหยุ่นดี 
- มีหลายกลไก ได้แก่

1. occlusion 
- คือกันน้ำระเหยออกจากผิวหนัง โดยเกิดเป็น film บางต่อเนื่อง 
- เรียกหน้าที่นี้ว่า emollient (ทำให้ผิวหนังอ่อนนุ่มชุ่มชื่น) 
- เช่น น้ำมันและไขมันชนิดต่างๆ (ลองเอามาทาผิวหนังจะเกิดความเหนอะหนะ กลไกของกลุ่มนี้คือทำให้น้ำที่ออกจากผิวหนังสะสมใต้ film = เกิด occlusion)
- ยาพื้นขี้ผึ้งที่มี HC ก็คือมีกลไก emollient เช่น mineral oil

2. humectancy 
- สารกลุ่มนี้จะดูดไอน้ำจากอากาศเข้าสู่ผิวหนัง แล้วมาเก็บในตัวเอง ทำให้ผิวหนังมีความชุ่มน้ำ
- เช่น glycerin, propylene glycol, พวกสารประกอบที่มี OH มากกว่า 1 โมเลกุล

3. Restoration of deficient materials 
- เป็นการทดแทนสารที่ขาดไปของผิวหนัง 
- เช่น สารรักษาวามชื้นตามธรรมชาติในผิว (natural moisturizing factor) เช่นพวก lipoproteins เช่น ceramide

Classification of Antifungals การแบ่งกลุ่มยาต้านเชื้อรา

1. Systemic infections (all routes) 

ยากลุ่มที่ใช้ในการรักษาการติดเชื้อในกระแสเลือดจะเป็นยาที่มีฤทธิ์กว้างและมีฤทธิ์แรง ได้แก่

• Amphotericin B (IV only)
• Flucytosine (oral only)
• Azoles
• Echinocandins

2. Mycocutaneous (Oral)

ยากลุ่มนี้จะใช้รักษาการติดเชื้อราที่ผิวหนังทั้งชั้นนอกสุดและชั้นที่ลึกลงมา โดยให้โดยวิธีการรับประทาน ได้แก่

• Azoles
• Criseofulvin
• Terbinafine

3. Mucocutaneous (Topical)

เป็นยาทาภายนอก ใช้กับการติดเชื้อราที่ไม่รุนแรงมาก ได้แก่

• Azoles
• Terbinafine
• Naftifine/Tolnaftate
• Nystatin

* จะเห็นว่ายาต้านเชื้อรากลุ่ม Azoles สามารถใช้กับการติดเชื้อได้ทุกแบบ

บทความอื่นในกลุ่มเดียวกัน

Fungal infections การติดเชื้อรา

Fungal infections การติดเชื้อรา

สาเหตุของการติดเชื้อรา เกิดจากภูมิคุ้มกันทำงานลดลง เช่น

1. Surgery: ผู้ป่วยที่ได้รับการผ่าตัด
2. Cancer treatment: ผู้ป่วยที่มีการรักษาโรคมะเร็งด้วยยาเคมีบำบัด
3. Organ / bone marrow transplantation: ผู้ป่วยที่ได้รับการปลูกถ่ายอวัยวะที่ต้องใช้ยากดภูมิคุ้มกัน
4. HIV epidemic: การติดเชื้อ HIV ซึ่งเชื้อจะไปทำลายระบบภูมิคุ้มกัน
5. Use of broad-spectrum antibiotics in critically ill patients: การใช้ยาปฏิชีวนะที่มีขอบเขตการออกฤทธิ์กว้าง

ตำแหน่งที่มีการติดเชื้อรา

1. Superficial mycoses 

ติดเชื้อราที่ชั้นนอกสุดของผิวหนังและผม โดยที่สามารถมองเห็นเชื้อราได้ เช่น 

• Tenia versicolor (เกลื้อน) เกลื้อนจะทำให้ผิวหนังบริเวณที่ติดเชื้อมีสีจางกว่าบริเวณรอบๆ ลักษณะเป็นด่าง โรคเกลื้อนนั้นเป็นการติดเชื้อราที่รักษาได้ง่ายที่สุดเพราะเชื้อไม่ได้เจริญลึกเข้าไป

Tenia versicolor (เกลื้อน)

ติดเชื้อที่ผิวหนังชั้นนอกสุด ลักษณะผิวหนังจะเห็นเป็นด่างๆ

2. Cutaneous mycoses 

เชื้อรามีการเจริญลึกเข้าไปในชั้นหนังกำพร้า (epidermis) เล็บ และหนังศีรษะ เช่น

•  Ringworm หรือ Tenia (กลาก) เช่นเชื้อราที่เท้า (ฮ่องกงฟุต) เชื้อราจะมีการเจริญแทรกเข้าไปแล้วกระตุ้นการทำงานของเซลล์ในระบบภูมิคุ้มกัน ทำให้มีการอักเสบบวมแดง

Tinea corporis (กลาก) มีการอักเสบ บวม แดง ที่บริเวณลำตัว

Tinea unguium (กลากที่เล็บ) รักษายาก ต้องใช้เวลานานเพราะเชื้อรากินเข้าไปด้านใน และต้องรอให้เล็บเก่าหลุดออกก่อน

Tinea capitis (เชื้อราที่หนังศีรษะ)

Tinea pedis (เชื้อราที่เท้า, ฮ่องกงฟุต)

3. Subcutaneous mycoses 

เชื้อราเจริญลึกลงไปถึงชั้นหนังแท้หรือเนื้อเยื่อใต้ผิวหนังด้วย (dermis, subcutaneous tissue, muscle and fibrous tissues) การติดเชื้อราชนิดนี้จะรักษาได้ยากขึ้น อาจใช้เวลานาน และอาจต้องมีการผ่าตัดด้วย สาเหตุอาจเกิดจากการเกิดแผลที่บาดลึกเข้าไปแล้วมีเชื้อราเข้ามาแทรกในบาดแผล

4. Systemic mycoses 

มักเป็นการติดเชื้อแบบฉวยโอกาส (opportunistic infections) เป็นการติดเชื้อที่มีความรุนแรงมากที่สุดซึ่งอาจทำให้เสียชีวิตได้ เพราะเชื้อราสามารถเข้าสู่กระแสเลือดและการะจายไปยังบริเวณตางๆทั่วร่างกายทั้ง สมอง ปอด ตับ ไต และหัวใจ เชื้อราที่ติดมักเป็นเชื้อราที่พบอยู่ทั่วไป แต่เนื่องจากผู้ป่วยมีภูมิคุ้มกันแย่ลงจึงเกิดการติดเชื้อได้ง่าย เช่นก

• Candidiasis
• Cryptococcosis
• Aspergillosis

 

มีการติดเชื้อราทั่วร่างกาย และได้รับเชื้อผ่านทางลมหายใจ และพบเชื้อราในเนื้อเยื่อ

Fungal meningitis 

เป็นการติดเชื้อราที่สมองทำให้เยื่อหุ้มสมองอักเสบ เช่นเชื่อ Cryptococcus

บทความอื่นในกลุ่มเดียวกัน

Classification of Antifungals การแบ่งกลุ่มยาต้านเชื้อรา